عوارض شیرین کننده مصنوعی علی رغم کالری ناچیز این مواد، نگرانی هایی را برای سلامت قلب و مغز به همراه دارد که توجه به کیفیت کلی رژیم غذایی را ضروری می کند.
- شیرین کننده های مصنوعی تقریبا بدون کالری هستن، اما استفاده مکرر از اون ها با نگرانی های احتمالی برای سلامت قلب و مغز مرتبط دونسته شده.
- برخی مطالعات بعضی از شیرین کننده ها رو با خطرات قلبی عروقی و شناختی بالاتری مرتبط می دونن، هرچند نتایج ضد و نقیضه.
- کارشناس ها می گن میانه روی کلید اصلیه و کیفیت کلی رژیم غذایی از هر شیرین کننده خاصی مهم تره.
اگه دنبال شیرینی بدون کالریِ شکر هستین، ممکنه انتخاب غذاهایی که با شیرین کننده های مصنوعی مثل آسپارتام، سوکرالوز، استویا و زایلیتول طعم دار شدن، یه تصمیم خیلی ساده به نظر بیاد. اما آگاهی از عوارض شیرین کننده مصنوعی اهمیت زیادی دارد.
با این حال، تحقیقات نشون می ده که این انتخاب به این سادگی ها هم نیست. درسته که شیرین کننده های مصنوعی کالری خیلی کمی daram و مثل قند معمولی باعث افزایش ناگهانی قند خون نمی شن، اما مطالعات عوارض شیرین کننده مصنوعی را با اثرات نگران کننده ای روی قلب و مغز و سایر مشکلات سلامتی مرتبط دونستن.
آیا باید از شیرین کننده های مصنوعی دوری کنین؟ در ادامه نکاتی که باید بدونین اومده.
عوارض شیرین کننده مصنوعی بر سلامت قلب
مردم اغلب به امید کاهش وزن یا کنترل قند خون سراغ شیرین کننده های مصنوعی می رن که هر دوی این ها می تونه برای سلامت قلب مفید باشه. کیت تاونسند کریزی، استادیار علوم تغذیه در دانشکده پرستاری پن، می گه برای برخی افراد، مثل مبتلایان به دیابت یا چاقی، این ممکنه انتخاب مناسبی باشه. حتی بسیاری به دنبال مواد طبیعی می روند و کرفس، این معجزه لاغری را در رژیم خود قرار می دهند تا از مصرف شکر دور بمانند.
از طرف دیگه، برخی تحقیقات نشون می ده که مصرف منظم شیرین کننده های مصنوعی ممکنه در واقع خطر ابتلا به برخی مشکلات قلبی رو افزایش بده، که این یکی از مهمترین عوارض شیرین کننده مصنوعی محسوب می شود.
برای مثال، یه مطالعه بزرگ در سال 1401 (2022 میلادی) نشون داد که مصرف مکرر شیرین کننده های مصنوعی با ریسک بالاتر مشکلات قلبی عروقی مرتبطه و عوارض شیرین کننده مصنوعی را در این زمینه تایید می کند. به طور خاص، آسپارتام (که با نام های تجاری مثل Equal فروخته می شه) با خطر بالاتر حوادث مغزی عروقی مثل سکته مغزی مرتبط بود. آسه سولفام پتاسیم (که در غذاهایی مثل شیرینی ها و ماست ها پیدا می شه) و سوکرالوز (که با نام تجاری Splenda فروخته می شه) با بیماری های قلبی عروقی مرتبط بودن.
الکل های قندی، دسته ای از شیرین کننده ها که شامل زایلیتول و اریتریتول می شن هم با خطرات بالاتر مشکلات قلبی عروقی مثل حملات قلبی و سکته مرتبط بودن. این محصولات معمولا در نوشیدنی ها و دسر های کم شکر استفاده می شن، که این نیز از جمله عوارض شیرین کننده مصنوعی به شمار می رود.
با این حال، لانا نصرالله، مدیر تغذیه بالینی در بخش پزشکی خانواده دانشگاه UNC Health، هشدار می ده که مطالعات به نتایج متفاوتی در مورد تاثیر این محصولات بر سلامت قلب رسیدن، بنابراین «باید بدونیم که تحقیقات هنوز در حال انجامه و برای درک کامل این اثرات به شواهد بیشتری نیازه.»
تاثیرات و عوارض شیرین کننده مصنوعی بر مغز
در سال 1404 (2025 میلادی)، مطالعه ای که در مجله Neurology منتشر شد، تیترهای ترسناک زیادی رو به وجود آورد. این مطالعه ارتباطی بین مصرف منظم شیرین کننده های مصنوعی و زوال شناختی سریع تر پیدا کرد و به طور خاص به مضرات احتمالی آسپارتام، ساخارین، آسه سولفام پتاسیم، اریتریتول، سوربیتول و زایلیتول به عنوان بخشی از عوارض شیرین کننده مصنوعی اشاره کرد.
تحقیقات قدیمی تر هم نشون می ده که نوشیدن زیاد نوشابه هایی که با شیرین کننده های مصنوعی شیرین شدن، با ریسک بالاتر زوال عقل مرتبطه.
کریزی می گه مثل بیماری های قلبی عروقی، برای درک دقیق چگونگی تاثیر شیرین کننده های مصنوعی بر مغز به تحقیقات بیشتری نیازه. بررسی کامل عوارض شیرین کننده مصنوعی نیازمند پژوهش های عمیق تر است. اما به نظر می رسه که اون ها ممکنه با افزایش التهاب و استرس اکسیداتیو، سلامتی رو تهدید کنن.
جدا از خطرات شناختی، به نظر می رسه شیرین کننده های مصنوعی مثل سوکرالوز هم سیگنال های اشتها و گرسنگی مغز رو مختل می کنن.
جولیا زومپانو، متخصص تغذیه در کلینیک کلیولند، توضیح داد که برخی از این محصولات صدها برابر شیرین تر از شکر هستن. اون می گه: «این موضوع تمایل و ولع شما رو به شکر افزایش می ده، حتی اگه واقعا شکر مصرف نکنین.»
آیا باید شیرین کننده های مصنوعی مصرف کنین؟
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اعلام کرده که شیرین کننده های مصنوعی رو می شه تا محدوده های مشخصی با خیال راحت مصرف کرد. برای مثال، این سازمان می گه شما می تونین روزانه 23 بسته اسپلاندا مصرف کنین تا به اون حد مجاز برسین.
اما کریزی به مجله Health گفت که بین «ایمن بودن» و «یک انتخاب بهینه برای سلامتی» تفاوت وجود داره.
اون می گه به طور کلی، «توصیه می شه مصرف شیرین کننده های مصنوعی رو تا حد ممکن محدود کنین. اگه بتونین به طور کلی غذاهای فرآوری شده کمتری بخورین، این بهترین نتیجه رو برای سلامتیتون خواهد داشت.» (البته کریزی اشاره کرد که افراد مبتلا به دیابت یا چاقی ممکنه بخوان با پزشک در مورد مزایا و معایب جایگزینی برخی غذاهای پرشکر با غذاهای شیرین شده به صورت مصنوعی مشورت کنن.)
میانه روی کلید کاره، اما بابت خوردن گهگاهی یه دسر یا نوشیدنی که با شیرین کننده مصنوعی شیرین شده، نگران نشین. نصرالله به Health گفت: «بیماری های قلبی و زوال شناختی با یه ماده غذایی یا یه غذای خاص ایجاد نمی شن. اون ها تحت تاثیر عادات کلی غذایی... در کنار ژنتیک، فعالیت بدنی، انتخاب های سبک زندگی و عوامل دیگه هستن.»
بهترین نوع شیرین کننده کدومه؟
زومپانو می گه برای اکثر مردم در واقع بهتره روزانه مقدار کمی شکر واقعی (یا یک جایگزین طبیعی مثل عسل یا شربت افرا) مصرف کنن تا اینکه سراغ مقادیر زیادی از شیرین کننده های مصنوعی برن.
اون گفت: «همه خیلی از شکر می ترسن. امیدوارم بتونیم شکر رو در حد معقول کنترل و همچنان مصرفش کنیم، به جای اینکه مجبور بشیم مقادیر زیادی از محصولاتی که به صورت مصنوعی شیرین شدن رو مصرف کنیم.»
اگه تصمیم دارین از شیرین کننده های مصنوعی استفاده کنین، به نظر می رسه برخی از اون ها بهتر از بقیه باشن. زومپانو می گه حداقل بر اساس داده های فعلی (که البته به تحقیقات بیشتری نیازه)، شیرین کننده های گیاهی از جمله استویا و مونک فروت (monk fruit) نسبت به سایر گزینه های موجود در بازار، خطرات سلامتی کمتری دارن.
نصرالله می گه در مورد سالم ترین و ایمن ترین راه برای اضافه کردن شیرینی به رژیم غذایی، بهترین گزینه همون میوه های قدیمی و باکلاس خودمونه.
اون می گه: «میوه ها برای طعم دار کردن آب، بهتر کردن دستورالعمل های غذایی یا لذت بردن از اون ها به عنوان یه میان وعده شیرین عالی هستن. میوه ها علاوه بر شیرینی، حاوی فیبر، ویتامین ها و آنتی اکسیدان ها هستن که برای تمام بدن شما، از جمله قلب و مغز، مفید هستن.»
در مجموع، انتخاب بین شکر و جایگزین های آن نباید ما را از اهمیت تعادل در رژیم غذایی غافل کند. آگاهی از واکنش های بدن و اولویت دادن به منابع طبیعی مانند میوه ها، ایمن ترین راه برای حفظ سلامت قلب و مغز در برابر اثرات احتمالی این محصولات شیمیایی است.
What Happens to Your Heart and Brain When You Consume Artificial Sweeteners Regularly
